Физиканы оқытуда оқушылардың зерттеушілік іскерлігін дамытудың педагогикалық негіздері
Article Sidebar
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
Main Article Content
Abstract
XXI ғасырдағы қоғам күрделі, құбылмалы және өзара тығыз байланысқан ақпараттық‑технологиялық ортада дамиды. Тиісінше, мектептегі физика сабағы тек дайын ережелер мен формулаларға сүйеніп қана қоймай, жасөспірімнің зерттеушілік іскерлігін қалыптастыруы тиіс. Мақалада физика сабағында оқушылардың зерттеушілік іскерлігін қалыптастырудың педагогикалық негіздері қарастырылады. Зерттеу барысында inquiry-based learning (зерттеуге негізделген оқыту), проблемалық және жобалық тәсілдердің өзара байланысы талданып, ғылыми процесс іскерліктері (бақылау, болжау, өлшеу, интерпретация, модельдеу) басты құрал ретінде айқындалды. Антонио Р. П., Пруденте М. С. (2024) деректері негізінде зерттеуге негізделген оқыту тәсілінің физикадағы тиімділігі (g = 1,131) дәлелденіп, PhET симуляторлары зерттеуді визуалды және қолжетімді ететіні көрсетілді. Зерттеу нәтижесінде автор ұсынған интегративті модель оқушылардың дербестігін, зерттеу белсенділігін және сандық зерттеу іскерлігін жүйелі дамытуға мүмкіндік береді. Модель NARST ұйымының ғылыми процесс іскерліктері құрылымына, халықаралық мета-талдаулар мен қазақстандық педагогикалық тәжірибеге сүйеніп әзірленді. Нәтижесінде физика сабағы зерттеу мәдениетін, сыни ойлауды және ғылыми дәлелдеу қабілетін дамытудың тиімді алаңы ретінде сипатталады.
Article Details
References
Antonio R. P., Prudente M. S. Effects of inquiry based approaches on students’ higher order thinking skills in science: A meta analysis // International Journal of Education in Mathematics, Science and Technology. – 2024. – Vol. 12, No. 1. – P. 251–281. – DOI 10.46328/ijemst.3216. URL: https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1408841.pdf DOI: https://doi.org/10.46328/ijemst.3216
Жақсыбаева Г. Ғ., Сраилова Г. Т. «Зерттеушілік тәсілдер арқылы оқушылардың білім сапасын дамыту жолдары», Педагогикалық ғылымдар сериясы, 2021, № 2(67):128–138. file:///C:/Users/user/Downloads/644.pdf
Darmaji D., Kurniawan D. A., Irdianti I. Physics education students’ science process skills // International Journal of Evaluation and Research in Education. – 2019. – Vol. 8, No. 2. – P. 293–298. – DOI 10.11591/ijere.v8i2.28646. URL: https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1220910.pdf DOI: https://doi.org/10.11591/ijere.v8i2.16401
Кашицын А. С., Белов С. В., Безменов А. А. «Развитие исследовательских умений учащихся на уроках физики», Вестник ННГУ, 2013, № 5(2):76–80. https://cyberleninka.ru/article/n/razvitie-issledovatelskih-umeniy-uchaschihsya-na-urokah-fiziki/viewer
Махмутов М.И. мектепте проблемалық оқытуды ұйымдастыру: мұғ. арн. кітап. -Алматы: мектеп, 1981 – 246 б.
Донесова Қ. ФИЗИКА САБАҒЫНДА ОҚУШЫЛАРДЫҢ ЗЕРТТЕУШІЛІК ҚАБІЛЕТТЕРІН ЖОБА ӘДІСІ АРҚЫЛЫ ДАМЫТУ //«Qazaq Journal of Young Scientist» халықаралық ғылыми журналы. – 2024. – Т. 2. – № . 10-11. – С. 50-56. https://qazaqjournal.kz/qjys/article/download/83/78
Жанатбекова Н. Ж., Абдулаева А. Б., Есенгабылов И. Ж. ФИЗИКА САБАҚТАРЫНДАҒЫ ОҚУШЫЛАРДЫҢ ЗЕРТТЕУШІЛІК ІС-ӘРЕКЕТІ //Вестник КазНПУ имени Абая. Серия: Педагогические науки. – 2021. – Т. 72. – № . 4. – С. 222-233. https://bulletin-pedagogy.kaznpu.kz/index.php/ped/article/view/476
Sam R. Systematic review of inquiry-based learning: assessing impact and best practices in education //F1000Research. – 2024. – Т. 13. – С. 1045. https://f1000research.com/articles/13-1045 DOI: https://doi.org/10.12688/f1000research.155367.1
Maraza Quispe B., Torres Loayza J. L., Reymer Morales G. T., Aguilar Gonzales J. L., Angulo Silva E. W., Huaracha Condori D. A. Towards the development of research skills of physics students through the use of simulators: a case study // International Journal of Information and Education Technology. – 2023. – Vol. 13, No. 7. – DOI: https://doi.org/10.18178/ijiet.2023.13.7.1905
P. 1062–1070. – DOI 10.18178/ijiet.2023.13.7.1905. URL: https://www.ijiet.org/vol13/IJIET-V13N7-1905.pdf
Матвеева П.Д. Овладение школьниками этапами исследовательской деятельности при обучении физике : маг. диссертация. — Екатеринбург: ФГБОУ ВО «Уральский государственный педагогический университет», 2020. -74б.
Игибаева А. К., Дюсенбаева А. Т. Жоғары мектеп педагогикасы. – 2014.
Muthaharoh S., Sukarelawan M. I. Improving high school students’ research skills through light diffraction experiments using the problem based learning model // Jurnal Riset dan Kajian Pendidikan Fisika. – 2023. – Vol. 10, No. 2. – P. 64–71. – DOI 10.12928/jrkpf.v10i2.566 DOI: https://doi.org/10.12928/jrkpf.v10i2.566
NARST. The Science Process Skills // Research Matters – To the Science Teacher. – NARST, 1990. https://narst.org/research-matters/science-process-skills#:~:text=Observing%20,Describing%20a%20pencil%20as%20yellow
Qodirova G. T. The relationship between the activation of cognitive activity of students and problem based learning // Экономика и социум. – 2022. – № 5(96). – С. 29–90. https://www.iupr.ru/_files/ugd/b06fdc_cc7a5693500e402786e6f2d5853b7854.pdf#:~:text=%22problem%20learning%22%20be%20eliminated.%20Problem,Neither%20a%20teacher
Blankendaal Tran K. N., Meulenbroeks R. F. G., van Joolingen W. R. Digital research skills in secondary science education: a guiding framework and university teachers’ perception // European Journal of STEM Education. – 2023. – Vol. 8, No. 1. – Article 3. – DOI 10.20897/ejsteme/13017. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1383363.pdf DOI: https://doi.org/10.20897/ejsteme/13017