Қарашығанақ Петролеум Оперейтинг Б.В. жасыл белдеуінің декарбонизациялық әлеуеті және ұлттық климаттық саясатпен сабақтастығы
Article Sidebar
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
Main Article Content
Abstract
Мақалада Қарашығанақ Петролеум Оперейтинг Б.В. (КПО) ЖСН-ның жасыл белдеуін Қазақстанның көміртектік бейтараптыққа қол жеткізу стратегиясы контекстінде қарастыра отырып, оның декарбонизациялық әлеуеті, экожүйелік қызметтері және өңірлік климаттық саясаттағы орны талданады. Қазақстан 2030 жылға қарай парниктік газдар шығарындыларын 1990 жыл деңгейімен салыстырғанда 15–25 % азайтуға және 2060 жылға дейін көміртектік бейтараптыққа жетуге ресми міндеттеме алған. Соған қарамастан орман және шөптесін экожүйелердің жылдық көміртекті сіңіру сыйымдылығы қазіргі уақытта тиісінше шамамен 3,97 және 13,9 млн т CO2-экв. деңгейінде қалып отыр, бұл ұлттық эмиссиялар көлемінен айтарлықтай төмен. КПО жасыл белдеуі 1998 жылдан бастап іске асырылып, бірнеше жыл ішінде 160 гектарға жуық аумақта 400 000-нан астам ағаш отырғызуды қамтыды. Қазақстандағы өнеркәсіптік ландшафт үшін мұндай ауқымды жасыл инфрақұрылым сирек құбылыс болып табылады және табиғи-климаттық жағдайлары қатаң өңірде көміртекті биоесімделдірудің, биологиялық әртүрлілікті қалпына келтірудің және санитарлық-қорғау функцияларын күшейтудің бірегей полигонына айналды. ҚҚО белдеуінің әлеуеті IPCC ұсынымдарына негізделген көміртек балансы тәсілдерімен, сондай-ақ қалалық жасыл кеңістіктердегі көміртекті сіңіруді бағалау жөніндегі халықаралық зерттеулермен салыстырылады. Мақалада жасыл белдеудің құрылымдық сипаттамалары, ағаш отырғызу бағдарламасының негізгі параметрлері және бір ағаштың жылдық CO2 сіңіруінің тәуелсіз бағалары негізінде КПО жобасының ықтимал көміртектік әсері көрсетілген. Нәтижелер жергілікті деңгейдегі физикалық сіңіргіш ретіндегі үлесі ұлттық эмиссиялармен салыстырғанда салыстырмалы түрде шағын болғанымен, пилоттық демонстрациялық алаң, ғылыми-тәжірибелік база және корпоративтік декарбонизация стратегиясының маңызды элементі ретіндегі рөлі жоғары екенін көрсетеді. Ұсыныстарда жасыл белдеуді кеңейту, ұзақ мерзімді мониторинг жүйесін құру және ұлттық көміртектік саясатпен институционалдық интеграциялау бағыттары ұсынылады.
Article Details
References
Қазақстан Республикасының көміртегі бейтараптығына қол жеткізуінің 2060 жылға дейінгі стратегиясы. Астана, 2021. https://adilet.zan.kz/kaz/docs/U2300000121
Nurgozhina A. E., Menéndez Pidal I., Dronin N. M., Zhaparova S., Kurmanbayeva A., Idrisheva Z., Bukunova A. Scenario-Based Evaluation of Greenhouse Gas Emissions and Ecosystem-Based Mitigation Strategies in Kazakhstan // Sustainability. 2025. Vol. 17, No. 18. P. 8362. DOI: 10.3390/su17188362. https://www.mdpi.com/2071-1050/17/18/8362 DOI: https://doi.org/10.3390/su17188362
IPCC. 2006 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories. Volume 4: Agriculture, Forestry and Other Land Use. Hayama: Institute for Global Environmental Strategies, 2006. https://www.ipcc-nggip.iges.or.jp/public/2006gl/vol4.html
Wang H., Guo X., Zhang L., et al. Progress of carbon sequestration in urban green space based on bibliometric analysis // Frontiers in Environmental Science. 2023. Vol. 11. Article 1196803. https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fenvs.2023.1196803 DOI: https://doi.org/10.3389/fenvs.2023.1196803
Li W., Wang Y. Optimization of Urban Road Green Belts under the Background of Carbon Peak Policy // Sustainability. 2023. Vol. 15, No. 17. Article 13140. DOI: 10.3390/su151713140. https://www.mdpi.com/2071-1050/15/17/13140 DOI: https://doi.org/10.3390/su151713140
Hwang J., Liu S., et al. Evaluation of the function of suppressing changes in land use and carbon storage in green belts // Resources, Conservation and Recycling. 2022. Vol. 187. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2022.106600 DOI: https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2022.106600
Laboy-Nieves E. N., Schaffner F., Abdelhafez A. (eds.) Environmental Management, Sustainable Development and Human Health. CRC Press, 2010. Карачаганак кен орнындағы жасыл белдеу жөніндегі бөлім: 400 000 ағаш, 160 га. https://epdf.pub/environmental-management-sustainable-development-and-human-health.html
Karachaganak Petroleum Operating B.V. Prime Minister of Kazakhstan visits Karachaganak // Corporate Newsletter. 2005. https://www.kpo.kz/fileadmin/user_upload/karachaganak-_news/English/2005/11%20November%202005.pdf
United Nations Economic Commission for Europe. Environmental Performance Reviews: Kazakhstan. Third Review. Geneva: United Nations, 2019. https://unece.org/environment-policy/publications/3rd-environmental-performance-review-kazakhstan
Topical Issues in Radioecology of Kazakhstan. Proceedings Volume. Астана, 2012. https://irse.nnc.kz/wp-content/uploads/2018/10/Vypusk_3_Tom_1_angl.pdf